Raport INNOWO x REFOOD · październik 2026
Raport HoReCa 2026: resztki kuchenne jako surowiec. Rekomendacje dla Polski
Raport porównuje, jak Niemcy, Dania i Wielka Brytania zagospodarowują PUPZ kat. 3 z gastronomii, i wskazuje pięć kroków, które Polska może wdrożyć bez nowelizacji ustaw.
- 4 kraje Niemcy, Dania i Wielka Brytania porównane z Polską w 4 obszarach
- ok. 2 mln t odpadów spożywczych z HoReCa w Niemczech w 2022 r.
- 1 na 3 firmy w Danii objęte nadzorem administracyjnym od 2027 r.
- 5 rekomendacji dla Polski, bez konieczności nowelizacji ustaw
W skrócie
- W Niemczech sektor HoReCa wytworzył w 2022 roku ok. 2 mln ton odpadów spożywczych, czyli 18,3% wszystkich odpadów spożywczych w kraju.
- Niemieckie organy kontrolują regularnie restauracje, a za niewłaściwe postępowanie z PUPZ kat. 3 grozi grzywna do 25 000 EUR.
- W Danii od 2025 roku nadzorem administracyjnym objęte jest co 15. przedsiębiorstwo, a od 2027 roku będzie to co 3. przedsiębiorstwo.
- W Danii gastronomia, stołówki i podobne podmioty wytworzyły w 2023 roku 13,2 kg odpadów spożywczych na mieszkańca, a gospodarstwa domowe 86,8 kg.
- W Wielkiej Brytanii podatek od składowania odpadów wynosi w 2026 roku 130,75 GBP za tonę.
- Polska stosuje te same unijne przepisy weterynaryjne co Niemcy i Dania, ale nie ma jednolitej interpretacji, jak klasyfikować resztki kuchenne z gastronomii.
Dlaczego resztki kuchenne to surowiec
PUPZ kat. 3 to produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego o najniższym poziomie ryzyka sanitarnego. W gastronomii obejmują one m.in. resztki mięsa i ryb, kości, tłuszcze, nabiał, sery, jaja oraz niewykorzystane lub przeterminowane produkty zawierające białko zwierzęce.
Warto przejść już teraz na profesjonalny odbiór odpadów spożywczych, aby wspomóc odzysk energii i recykling. Autorzy raportu podkreślają rolę biogazowni jako stabilnego i sterowalnego źródła energii, które wzmacnia bezpieczeństwo energetyczne.
Nowość względem raportu 2025: po konsultacjach z administracją autorzy wskazali jako priorytet resztki powstające na etapie przygotowania posiłków, czyli na zapleczu kuchni. Tam najprostsza jest kontrola pochodzenia, jakości i segregacji surowca.
Niemcy: dojrzały system z silną kontrolą
Niemcy wyeliminowali odpady spożywcze ze składowisk już w 2005 roku. Od 2017 roku wszyscy komercyjni wytwórcy muszą segregować odpady u źródła i dokumentować ich odbiór: fakturami, zdjęciami i potwierdzeniami odzysku.
Kontrolę prowadzą dwa niezależne organy: lokalne urzędy ds. odpadów i inspekcja weterynaryjno-żywnościowa, która podczas rutynowych wizyt sprawdza umowę na odbiór resztek kuchennych.
Efekt: niemal cała gastronomia korzysta z wyspecjalizowanych firm odbierających PUPZ kat. 3. Od 2022 roku więcej frakcji organicznej trafia w Niemczech do biogazowni niż do kompostowni.
Dania: ambitne przepisy, kontrole dopiero się rozkręcają
Dania od niemal 30 lat zakazuje składowania odpadów spożywczych. Od 2023 roku firmy segregują odpady na 10 frakcji, a resztki posiłków w całości traktowane są jako PUPZ kat. 3.
Realne kontrole ruszyły jednak dopiero w 2025 roku. Do tego czasu część lokali korzystała z pojemników komunalnych zamiast z umowy z wyspecjalizowaną firmą.
Skala nadzoru rośnie: od 2025 roku administracyjnie kontrolowane jest co 15. przedsiębiorstwo. Od 2027 roku będzie to odpowiednio co 3.
Problemem pozostają różnice między 98 gminami i niskie grzywny, standardowo ok. 8000 DKK, czyli ok. 4600 zł.
Wielka Brytania: silne bodźce, słaba kontrola u źródła
Już od 2003 roku podmioty wytwarzające ponad 25 kg PUPZ kat. 3 miesięcznie muszą zbierać je osobno. W Anglii od 2025 roku selektywna zbiórka odpadów spożywczych obowiązuje firmy zatrudniające ponad 10 osób, a od 2027 roku obejmie wszystkie przedsiębiorstwa. Podatek od składowania wynosi w 2026 roku 130,75 GBP za tonę.
Słabością jest ograniczony nadzór nad wytwórcami i niedobór mocy przerobowych biogazowni. Brytyjska gastronomia marnuje średnio 18% kupowanej żywności, co kosztuje 3,2 mld GBP rocznie. Prawie połowa tych strat (45%) powstaje przy przygotowaniu posiłków.
Porównanie czterech systemów
| Obszar | Niemcy | Dania | Wielka Brytania | Polska |
|---|---|---|---|---|
| Regulacje prawne | pełne: spójne przepisy, zakaz składowania | pełne, ale mniej spójne i zdecentralizowane | pełne: rozbudowane obowiązki, wysokie opłaty | brak: przepisy rozproszone, brak jednoznacznej interpretacji |
| Kontrola | pełna: obejmuje wszystkie podmioty | częściowa: różnice między gminami | częściowa: silna wobec odbiorców, słaba u źródła | niewystarczająca, możliwa do wzmocnienia |
| Komunikacja | pełna: wysoka świadomość branży | częściowa: głównie lokalna | częściowa: formalnie obecna, nieczytelna | brak systemowej komunikacji |
| Współpraca instytucji | pełna: jasno przypisane role | częściowa: rozproszona między gminy | częściowa: odpowiedzialność rozmyta | brak koordynacji |
Źródło: Raport INNOWO 2026, rozdział 6.
Pięć rekomendacji dla Polski
- Jasna interpretacja przepisów. Wspólne stanowisko właściwych resortów, że odpadki kuchenne zawierające białko zwierzęce, powstające przy produkcji posiłków, są PUPZ kat. 3. W formie wytycznych, bez nowelizacji ustaw.
- Kontrola w istniejących strukturach. Inspekcja sanitarna sprawdza podczas rutynowych wizyt, czy lokal, oprócz odpadów komunalnych, ma umowę na odbiór PUPZ kat. 3 lub odpadu o kodzie 16 03 80.
- Kampania informacyjna dla branży. Konferencja prasowa, komunikaty i materiały edukacyjne pokazujące korzyści środowiskowe i ekonomiczne.
- Instrumenty ekonomiczne. Stopniowo wyższe opłaty za składowanie odpadów zmieszanych z sektora firm, wsparcie inwestycji w biogazownie i czasowe zachęty dla lokali.
- Podejście długoterminowe. Międzyresortowa grupa robocza ds. biogazu i gospodarki obiegu zamkniętego oraz połączenie polityki odpadowej, rolnej i energetycznej.
Co możesz zrobić już dziś
Nie musisz czekać na zmiany systemowe. Odbieramy PUPZ kat. 3 i odpady spożywcze o kodzie 16 03 80 z restauracji, hoteli, cateringu i stołówek na terenie całego kraju.
Dostarczamy zamykane pojemniki 120-litrowe i przy każdym odbiorze podstawiamy czysty, zdezynfekowany pojemnik. Dla PUPZ kat. 3 wystawiamy Dokument Handlowy, więc nie musisz przygotowywać go samodzielnie.
Odbiór zużytych olejów kuchennych połączysz z odbiorem resztek w ramach jednej umowy, a za olej otrzymujesz dodatkowe wynagrodzenie.
Metodyka i źródła
Raport przygotował Instytut Innowacji i Odpowiedzialnego Rozwoju INNOWO. Partnerem wydania jest REFOOD.
Autorzy przeanalizowali przepisy, systemy kontroli, komunikację i współpracę instytucji w trzech krajach i porównali je z Polską. Raport rozwija rekomendacje z 2025 roku i uwzględnia konsultacje z przedstawicielami administracji publicznej.
Wnioski omówiono podczas debaty z udziałem administracji, samorządów, nauki i branży hotelarsko-gastronomicznej.
Źródła danych to m.in. niemieckie ministerstwo rolnictwa i Federalna Agencja Środowiska (Umweltbundesamt), duński urząd statystyczny, brytyjski parlament i rząd (gov.uk) oraz unijne rozporządzenia o PUPZ: 1069/2009 i 142/2011.
Pełny tekst: Raport INNOWO 2026 (PDF) · Strona projektu na innowo.org · Wersja angielska
Autorzy i partnerzy
Wydawca: Instytut Innowacji i Odpowiedzialnego Rozwoju INNOWO.
Partner wydania: REFOOD (Grupa SARIA).
Kontakt w sprawie raportu: Zofia Koch, Sustainable Development Specialist, INNOWO.
Podsumowanie
Doświadczenia Niemiec, Danii i Wielkiej Brytanii pokazują, że same przepisy nie wystarczą. System działa, gdy regulacje są jasne, kontrola konsekwentna, a przedsiębiorcy wiedzą, co robić.
Polska ma już potrzebne przepisy unijne i istniejące instytucje. Brakuje jednoznacznej interpretacji i koordynacji. Raport pokazuje, jak to zmienić szybko i bez nowych obciążeń dla gastronomii.

