Raport INNOWO x REFOOD · październik 2026

Raport HoReCa 2026: resztki kuchenne jako surowiec. Rekomendacje dla Polski

Raport porównuje, jak Niemcy, Dania i Wielka Brytania zagospodarowują PUPZ kat. 3 z gastronomii, i wskazuje pięć kroków, które Polska może wdrożyć bez nowelizacji ustaw.

  • 4 kraje Niemcy, Dania i Wielka Brytania porównane z Polską w 4 obszarach
  • ok. 2 mln t odpadów spożywczych z HoReCa w Niemczech w 2022 r.
  • 1 na 3 firmy w Danii objęte nadzorem administracyjnym od 2027 r.
  • 5 rekomendacji dla Polski, bez konieczności nowelizacji ustaw

W skrócie

  • W Niemczech sektor HoReCa wytworzył w 2022 roku ok. 2 mln ton odpadów spożywczych, czyli 18,3% wszystkich odpadów spożywczych w kraju.
  • Niemieckie organy kontrolują regularnie restauracje, a za niewłaściwe postępowanie z PUPZ kat. 3 grozi grzywna do 25 000 EUR.
  • W Danii od 2025 roku nadzorem administracyjnym objęte jest co 15. przedsiębiorstwo, a od 2027 roku będzie to co 3. przedsiębiorstwo.
  • W Danii gastronomia, stołówki i podobne podmioty wytworzyły w 2023 roku 13,2 kg odpadów spożywczych na mieszkańca, a gospodarstwa domowe 86,8 kg.
  • W Wielkiej Brytanii podatek od składowania odpadów wynosi w 2026 roku 130,75 GBP za tonę.
  • Polska stosuje te same unijne przepisy weterynaryjne co Niemcy i Dania, ale nie ma jednolitej interpretacji, jak klasyfikować resztki kuchenne z gastronomii.

Dlaczego resztki kuchenne to surowiec

PUPZ kat. 3 to produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego o najniższym poziomie ryzyka sanitarnego. W gastronomii obejmują one m.in. resztki mięsa i ryb, kości, tłuszcze, nabiał, sery, jaja oraz niewykorzystane lub przeterminowane produkty zawierające białko zwierzęce.

Warto przejść już teraz na profesjonalny odbiór odpadów spożywczych, aby wspomóc odzysk energii i recykling. Autorzy raportu podkreślają rolę biogazowni jako stabilnego i sterowalnego źródła energii, które wzmacnia bezpieczeństwo energetyczne.

Nowość względem raportu 2025: po konsultacjach z administracją autorzy wskazali jako priorytet resztki powstające na etapie przygotowania posiłków, czyli na zapleczu kuchni. Tam najprostsza jest kontrola pochodzenia, jakości i segregacji surowca.

Niemcy: dojrzały system z silną kontrolą

Niemcy wyeliminowali odpady spożywcze ze składowisk już w 2005 roku. Od 2017 roku wszyscy komercyjni wytwórcy muszą segregować odpady u źródła i dokumentować ich odbiór: fakturami, zdjęciami i potwierdzeniami odzysku.

Kontrolę prowadzą dwa niezależne organy: lokalne urzędy ds. odpadów i inspekcja weterynaryjno-żywnościowa, która podczas rutynowych wizyt sprawdza umowę na odbiór resztek kuchennych.

Efekt: niemal cała gastronomia korzysta z wyspecjalizowanych firm odbierających PUPZ kat. 3. Od 2022 roku więcej frakcji organicznej trafia w Niemczech do biogazowni niż do kompostowni.

Dania: ambitne przepisy, kontrole dopiero się rozkręcają

Dania od niemal 30 lat zakazuje składowania odpadów spożywczych. Od 2023 roku firmy segregują odpady na 10 frakcji, a resztki posiłków w całości traktowane są jako PUPZ kat. 3.

Realne kontrole ruszyły jednak dopiero w 2025 roku. Do tego czasu część lokali korzystała z pojemników komunalnych zamiast z umowy z wyspecjalizowaną firmą.

Skala nadzoru rośnie: od 2025 roku administracyjnie kontrolowane jest co 15. przedsiębiorstwo. Od 2027 roku będzie to odpowiednio co 3.

Problemem pozostają różnice między 98 gminami i niskie grzywny, standardowo ok. 8000 DKK, czyli ok. 4600 zł.

Wielka Brytania: silne bodźce, słaba kontrola u źródła

Już od 2003 roku podmioty wytwarzające ponad 25 kg PUPZ kat. 3 miesięcznie muszą zbierać je osobno. W Anglii od 2025 roku selektywna zbiórka odpadów spożywczych obowiązuje firmy zatrudniające ponad 10 osób, a od 2027 roku obejmie wszystkie przedsiębiorstwa. Podatek od składowania wynosi w 2026 roku 130,75 GBP za tonę.

Słabością jest ograniczony nadzór nad wytwórcami i niedobór mocy przerobowych biogazowni. Brytyjska gastronomia marnuje średnio 18% kupowanej żywności, co kosztuje 3,2 mld GBP rocznie. Prawie połowa tych strat (45%) powstaje przy przygotowaniu posiłków.

Porównanie czterech systemów

Porównanie systemów zagospodarowania PUPZ kat. 3 z gastronomii w Niemczech, Danii, Wielkiej Brytanii i Polsce
Obszar Niemcy Dania Wielka Brytania Polska
Regulacje prawne pełne: spójne przepisy, zakaz składowania pełne, ale mniej spójne i zdecentralizowane pełne: rozbudowane obowiązki, wysokie opłaty brak: przepisy rozproszone, brak jednoznacznej interpretacji
Kontrola pełna: obejmuje wszystkie podmioty częściowa: różnice między gminami częściowa: silna wobec odbiorców, słaba u źródła niewystarczająca, możliwa do wzmocnienia
Komunikacja pełna: wysoka świadomość branży częściowa: głównie lokalna częściowa: formalnie obecna, nieczytelna brak systemowej komunikacji
Współpraca instytucji pełna: jasno przypisane role częściowa: rozproszona między gminy częściowa: odpowiedzialność rozmyta brak koordynacji

Źródło: Raport INNOWO 2026, rozdział 6.

Pięć rekomendacji dla Polski

  1. Jasna interpretacja przepisów. Wspólne stanowisko właściwych resortów, że odpadki kuchenne zawierające białko zwierzęce, powstające przy produkcji posiłków, są PUPZ kat. 3. W formie wytycznych, bez nowelizacji ustaw.
  2. Kontrola w istniejących strukturach. Inspekcja sanitarna sprawdza podczas rutynowych wizyt, czy lokal, oprócz odpadów komunalnych, ma umowę na odbiór PUPZ kat. 3 lub odpadu o kodzie 16 03 80.
  3. Kampania informacyjna dla branży. Konferencja prasowa, komunikaty i materiały edukacyjne pokazujące korzyści środowiskowe i ekonomiczne.
  4. Instrumenty ekonomiczne. Stopniowo wyższe opłaty za składowanie odpadów zmieszanych z sektora firm, wsparcie inwestycji w biogazownie i czasowe zachęty dla lokali.
  5. Podejście długoterminowe. Międzyresortowa grupa robocza ds. biogazu i gospodarki obiegu zamkniętego oraz połączenie polityki odpadowej, rolnej i energetycznej.

Co możesz zrobić już dziś

Nie musisz czekać na zmiany systemowe. Odbieramy PUPZ kat. 3 i odpady spożywcze o kodzie 16 03 80 z restauracji, hoteli, cateringu i stołówek na terenie całego kraju.

Dostarczamy zamykane pojemniki 120-litrowe i przy każdym odbiorze podstawiamy czysty, zdezynfekowany pojemnik. Dla PUPZ kat. 3 wystawiamy Dokument Handlowy, więc nie musisz przygotowywać go samodzielnie.

Odbiór zużytych olejów kuchennych połączysz z odbiorem resztek w ramach jednej umowy, a za olej otrzymujesz dodatkowe wynagrodzenie.

Metodyka i źródła

Raport przygotował Instytut Innowacji i Odpowiedzialnego Rozwoju INNOWO. Partnerem wydania jest REFOOD.

Autorzy przeanalizowali przepisy, systemy kontroli, komunikację i współpracę instytucji w trzech krajach i porównali je z Polską. Raport rozwija rekomendacje z 2025 roku i uwzględnia konsultacje z przedstawicielami administracji publicznej.

Wnioski omówiono podczas debaty z udziałem administracji, samorządów, nauki i branży hotelarsko-gastronomicznej.

Źródła danych to m.in. niemieckie ministerstwo rolnictwa i Federalna Agencja Środowiska (Umweltbundesamt), duński urząd statystyczny, brytyjski parlament i rząd (gov.uk) oraz unijne rozporządzenia o PUPZ: 1069/2009 i 142/2011.

Pełny tekst: Raport INNOWO 2026 (PDF) · Strona projektu na innowo.org · Wersja angielska

Podsumowanie

Doświadczenia Niemiec, Danii i Wielkiej Brytanii pokazują, że same przepisy nie wystarczą. System działa, gdy regulacje są jasne, kontrola konsekwentna, a przedsiębiorcy wiedzą, co robić.

Polska ma już potrzebne przepisy unijne i istniejące instytucje. Brakuje jednoznacznej interpretacji i koordynacji. Raport pokazuje, jak to zmienić szybko i bez nowych obciążeń dla gastronomii.